Op 25 november 2011 bracht Virtueel Platform, een organisatie dat kennis over e-cultuur deelt, vergroot en zichtbaar maakt om zo de cultuur in Nederland te vernieuwen, een publicatie uit met een overzicht van meer dan twintig Nederlandse mediafestivals. In Mapping Mediafestivals laten ze vier festivalmakers aan het woord en analyseren ze dit nieuwe en opkomende veld binnen het culturele domein.

Onder mediafestivals verstaat Virtueel Platform een (on)regelmatig terugkerend publieksevenement dat meerdere dagen duurt (vaak op diverse locaties binnen een stad), waarbij kunst, cultuur en nieuwe media een hoofdrol in de programmering innemen.’ Een opvallende ontwikkeling is de toename in het aantal festivals: vrijwel elke middelgrote stad heeft inmiddels zijn eigen meerdaagse bijeenkomst en zeker niet alleen in de randstad. Zo verzorgt de gemeente Eindhoven bijvoorbeeld het STRP festival, Enschede Gogbot en Oddstream wordt georganiseerd in Nijmegen.

Vernieuwde rol voor festivals

Opvallend is de rol die deze happenings innemen in de culturele sector: daar waar voorheen de musea en galeries bepaalde media kunstenaars tentoon stelden, trekken nu de festivals deze mensen aan. De media festijnen fungeren hierin zowel als curator, agentschap en opdrachtgever, als experimenteel platform voor de ontwikkeling van nieuwe werken. De status van ‘het festival’ is daardoor uitgegroeid tot exposant, ontwikkelaar en productiehuis in één, waarmee het een vernieuwing in het cultuuraanbod teweeg wil brengen.

Noodzaak

In de publicatie Mapping Mediafestivals blijkt de noodzaak van deze ‘vernieuwde sector’. Het biedt namelijk niet alleen het publiek de kans om op grote schaal media kunst te ervaren, maar zoals de festival directeuren duidelijk maken in de interviews, streven zij tevens naar een bewustwording bij het publiek van de rol van technologie in onze maatschappij. De PC bestaat per slot van rekening nog maar dertig jaar en de smartphone slechts vijf, maar toch zijn deze technieken volledig ‘ingeburgerd’. Marije van de Vall, organisator van Media Art Friesland: ‘Ook in de echte wereld is het domein van de mediakunst niet meer zo strak afgebakend. Het gebeurt om je heen, overal waar je gaat, in de mode, vormgeving van winkels, theater, muziek, iedereen maakt filmpjes met zijn telefoon, remixes, mash-ups.’ Daarnaast zijn deze festivals hét platform om deze kunstvorm te laten zien, want naast het NIMK (Nederlands Instituut voor Mediakunst) bestaat er in Nederland geen duurzame instelling of museum dat zich volledig heeft gewijd aan de presentatie van mediakunst. ‘Nieuwe mediakunst heeft lang de neiging gehad zich af te zonderen van de kunst in het algemeen en te zeggen: wij zijn nieuwe media en alle andere kunsten zijn oud,’ vertelt Lucas van der Velden van Sonic Arts. ‘Maar inmiddels is het onderscheid steeds diffuser geworden en gebruiken ‘traditionele’ kunstenaars steeds vaker nieuwe media. Kijk naar toonaangevende mensen als Ai Weiwei of Olafur Elliason.’

Publicatie

Kortom, met deze publicatie wil Virtueel Platform aantonen dat mediafestivals een onmiskenbare invloed hebben in, en een belangrijk medium is, voor de culturele sector in Nederland. Daarnaast probeert zij inzicht te verlenen in dit nieuwe en opkomende fenomeen door vragen te stellen als: ‘Wat ligt er achter deze groei? Welke kansen en mogelijkheden bieden festivals aan kunstenaars, aan overheden, aan bezoekers? En wat betekenen de festivals voor de digitale kunstsector en voor het culture klimaat als geheel?’ Deze publicatie is een eerste in een reeks overzichten van een deel van de e-cultuur in Nederland.

Tip

Nieuwsgierig geworden naar zo’n mediafestival? Van 9 tot en met 18 december vindt alweer de achtste editie plaats van State-X New Forms, hét mediafestival in Den Haag. De Mapping Mediafestivals publicatie meldt: ‘State-X is een muziek georiënteerd festival met een deel (beeldende) kunst performances. State-X heeft een groot aantal gerespecteerde en inspirerende artiesten geprogrammeerd, zoals Aphex Twin, Sonic Youth, Pere Ubu, Lee Scratch Perry, The Melvins, Motorpsycho en Jamie Liddl. Daarnaast is er het gehele festival een doorlopende expositie met onder andere beeldende kunstperformances, lichtprojecties, videokunst en kunstinstallaties.’ Dus mensen: gaat dat zien, gaat dat zien!

Voor meer informatie over Virtueel Platform en de online publicatie (deze is te downloaden), ga dan naar http://virtueelplatform.nl/

Voor meer informatie over het State-X New Forms festival in Den Haag en het actuele muziek en kunst programma, bezoek dan http://www.state-xnewforms.nl/